W sobotę i niedzielę (20 – 21 czerwca) w Chmielniku odbyły się Dni Kultur, pomyślane jako kontynuacja Spotkań z Kulturą Żydowską. Wydarzenia pierwszego dnia (sobota) skupiły się głównie w dawnej synagodze, która przeobrażona w Ośrodek Edukacyjno Muzealny  „Świętokrzyski Sztetl” promuje kulturę dawnych polsko – żydowskich miasteczek, z kolei w niedzielę - szkoły, zespoły taneczne czy ludowe przypominały wątki z kultury i literatury polskiej.

 

Za udany należy uznać spektakl pt. „Zabawy” w wykonaniu Teatru CDN … z Woli Jachowej, działającego od 1999 r. przy Zespole Szkół w Woli Jachowej. Na estradzie Domu Kultury młodzi ludzi za pomocą oszczędnych, ale wyrazistych środków pokazali dramat Holocaustu na świętokrzyskiej wsi widziany oczami dorastającego chłopca. Spektakl jest wolną adaptacją „Pamiętnika Dawida Rubinowicza”.

 

Założycielem i koordynatorem Teatru jest Izabela Kaleta, nauczycielka języka polskiego, animatorka kultury oraz reżyser teatru dzieci i młodzieży. Teatr skupia uczniów szkoły, absolwentów oraz osoby dorosłe. Problematyka stale obecna w spektaklach Teatru CDN to kultura i historia Żydów polskich. Przedstawienie Zabawy po raz pierwszy zostało zaprezentowane w 2014 na scenie PWST we Wrocławiu. Pokaz w Chmielniku był premierą w regionie. Odbył się przy pełnej sali.

 

Dzień Kultury Żydowskiej w synagodze otworzyli: burmistrz Paweł Wójcik oraz przewodniczący Rady miasta – Sławomir Wójcik. Równolegle przy synagodze realizowano warsztat wycinanki żydowskiej, prowadzony przez Grzegorza Dudałę – artystę ze Szczekocin. Wzięło w nim udział 20. dzieci. Zabawa przedłużyła się do kilku godzin. W muzeum nastąpiło rozstrzygnięcie konkursu wojewódzkiego „Nasi sąsiedzi Żydzi”. Wzięło w nim udział 41 uczniów ze szkół regionu. Konkurs podsumowała dr Edyta Majcher – Ociesa (Instytut Historii UJK).

 

Prace konkursowe uczniowie przygotowywali od 16 stycznia 2015 r. Organizatorami konkursu byli: Ośrodek Edukacyjno – Muzealny „Świętokrzyski Sztetl” w Chmielniku we współpracy z Uniwersytetem Jana Kochanowskiego w Kielcach i Kuratorium Oświaty w Kielcach. Konkurs był przeznaczony dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych z województwa świętokrzyskiego, a w tym roku po raz pierwszy – także dla uczniów szkół podstawowych (klasy IV – VI).

 

Dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych wymaganą formą pracy konkursowej był wywiad w formie pisemnej, który uczeń (lub grupa uczniów do 3 osób) powinien przeprowadzić z osobą pamiętającą funkcjonowanie sztetli. Z kolei uczeń szkoły podstawowej zobowiązany był do wykonania rysunku dowolną techniką i w dowolnym formacie.

 

Nadesłane prace dotyczyły różnych zagadnień związanych z życiem codziennym, kulturą, aktywnością gospodarczą, społeczną, okresem II wojny światowej i in. mieszkańców żydowskich dawnych sztetli.  

 

Komisja w składzie: Jan Główka - dyr. MHK, Marek Maciągowski – dyr. OMPiO, Wiesława Rutkowska – dyr. AP w Kielcach, Lidia Pasich – ŚCDN, Norbert Krzystanek – kuratorium oświaty,  Małgorzata Surma - Zespół Państwowych Szkół Plastycznych im. Józefa Szermentowskiego w Kielcach, Michał Brzoza – studenckie Koło Naukowe Judaica, Edyta Majcher – Ociesa - Instytut Historii UJK i Agnieszka Dziarmaga (kierownik OEM „Świętokrzyski Sztetl”), po wnikliwej analizie i debatach, wybrało najlepszych (lista laureatów - KLIKNIJ).

 

W synagodze w tym dniu spotykali się także nauczyciele, edukatorzy, uczniowie, artyści i wszyscy zainteresowani postacią legendarnego malarza żydowskiego pochodzenia rodem ze Staszowa - Jesekiela Kirszenbauma Duvdivaniego. Nastąpiło podsumowanie projektu edukacyjnego „Wędrująca wystawa Jesekiela Kirszenbauma Duvdivaniego – oraz warsztaty „Świętokrzyski Chagall – Duvdivani”. Wzięli w nim udział m.in. nauczyciele i edukatorzy z Warszawy, Opola, Katowic, Gdańska, Łodzi i wielu szkół Kielecczyzny oraz uczniowie i nauczyciele z Chmielnika.

 

Prezentowane obecnie na babińcu synagogi reprodukcje Duvdivaniego to ekspresyjne ujęcia tematów związanych z historią i obyczajowością Żydów w Polsce i w Europie – czas i nastrój modlitwy, muzykowania, życia w sztetlu, przeżywania codzienności.

 

Artystycznym wydarzeniem okazał się koncert barda z Wrocławia – Jacka Telusa: muzyka, poety i kompozytora. Telus to autor ok. 30 albumów płytowych, laureat wielu nagród i wyróżnień, uczestnik krajowych i zagranicznych festiwali, wykonawca niezliczonych koncertów. Od kilku lat pod honorowym patronatem MKiDN prowadzi projekt: „Poczet Poetów Polskich”.

 

Artysta zaśpiewał utwory Szymborskiej i Miłosza, Jastruna, Leśmiana, Tuwima, Buczkówny, zaprezentował także fragment programu: "Ballada o polskich poetach żydowskich”. 

 

Sobotnie spotkanie w synagodze zakończył Konkurs Piosenki Żydowskiej. Jury w składzie: Jacek Telus (przewodniczący), Anna Paluch oraz Agnieszka Głuszek wybrało najlepszych. Pierwsze miejsce zdobyła Agnieszka Piekarska, drugie Natalia Skuza, trzecie Wiktoria Misztal. Dyplomy za udział otrzymali: Patrycja Kaczmarczyk, Agata Zatorska, Weronika Matyjanek, Eliza Matyjanek, Izabela Zając, Monika Mączyńska, Wiktoria Sikora i Justyna Kwiatkowska.

 

Ukoronowaniem dnia był koncert na chmielnickim rynku. Przed publicznością wystąpiła chmielniczanka -  Patrycja Michalska,  znana z telewizyjnego programu „Bitwa na głosy”. 

 

Dzień Kultury Polskiej 21 czerwca (niedziela) rozpoczęła Msza św. w kościele parafialnym za zmarłych i żyjących mieszkańców gminy Chmielnik. Przewodniczył jej diecezjalny duszpasterz akademicki – ks. dr Rafał Dudała, który w homilii nawiązał m.in. do wspólnych wątków dla chrześcijan i Żydów w Starym i Nowym Testamencie, mówił także o tradycjach wielokulturowości w Chmielniku.

 

Od godz. 15 na chmielnickim rynku ruszyły obchody Dnia Kultury Polskiej  - było tanecznie, tłumnie i gwarnie. Oficjalne przemówienia oraz polonez rozpoczęły spotkanie.

 

Wśród gości wydarzenia byli m.in.: wiceminister Beata Oczkowicz – podsekretarz stanu w MON, senator Krzysztof Lipiec, senator Krzysztof Słoń, starosta kielecki Michał Godowski, v-ce przewodniczący Sejmiku świętokrzyskiego Andrzej Pruś, członek zarządu powiatu kieleckiego Marek Kwiecień, burmistrzowie i wójtowie.

 

Uczniowie zaprezentowali się w programach: „Pokochać Pana Tadeusza – Mickiewicz dla kultury polskiej” (Gimnazjum im. gen. K. Tańskiego w Chmielniku), „Stefan Żeromski – zwykły człowiek, niezwykły wirtuoz słowa’’ (Szkoła Podstawowa im. S. Żeromskiego w Chmielniku), „Z nieznanego świata” – adaptacja opowiadania J.L. Pereca w tłumaczeniu Samuela Wołkowicza (Zespół Szkół Nr 3 w Chmielniku). Zatańczyła „Kamena”, pokazały się zespoły ludowe, orkiestra dęta, mażoretki.

 

Zespół ,,Chmielnikers’’ zademonstrował swoje możliwości w nowej odsłonie i w nowym repertuarze promując płytę pt. „Lata dwudzieste, lata trzydzieste’’, a na zakończenie Dnia Polskiego wystąpił zespół BACIARY.

 

Przy synagodze – co najmniej kilkadziesiąt osób z różnych stron Polski skorzystało z rodzinnej gra planszowa „Od sztetla do sztetla”, chętnie fotografowano się przy tzw. żywym obrazie (koncert Jankiela inspirowany epopeją „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza), za udane należy uznać dwudniowe warsztaty fotograficzne (przygotowane przez OEM „Świętokrzyski Sztetl” i UJK). 

 

Do zobaczenia za rok.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Zdjęcia: Edyta Gruszczyńska